ESP Żydowo

O ESP Żydowo

Elektrownia Szczytowo-Pompowa (ESP) w Żydowie została wybudowana w 1971 r. jako pierwsza klasyczna elektrownia szczytowo – pompowa w Polsce i jedyna usytuowana pomiędzy dwoma naturalnymi jeziorami odległymi od siebie ok. 1,5 km, gdzie różnica poziomów pomiędzy nimi sięga aż 82 m. Elektrownia w Żydowie pełni rolę szczytowego źródła energii w przypadku jej nagłego lub wysokiego zapotrzebowania. Oznacza to, że w razie nagłego niedoboru mocy, elektrownia uruchamiana jest do pracy turbinowej, jeśli zaś nagle nastąpi nadmiar mocy, elektrownia podejmuje pracę pompową. Elektrownia ta stanowi naturalny magazyn energii. Moc osiągalna to 167 MW, na które składa się praca 3 turbozespołów - z turbinami Francisa i generatorami Skoda Pilzno.

ESP Żydowo to jedna z najstarszych tego typu elektrowni w kraju. Od momentu budowy nie była ona poddawana gruntownej modernizacji aż do roku 2007, kiedy jej właścicielem została spółka z Grupy Energa (wtedy Energa Hydro). Celem rozpoczętej wówczas inwestycji było doprowadzenie elektrowni do stanu umożliwiającego dalszą wieloletnią eksploatację, oraz uatrakcyjnienie oferty rynkowej.

W 2013 r. Energa Hydro zakończyła prace modernizacyjne. W efekcie wartej ponad 116 milionów złotych inwestycji moc osiągalna elektrowni wzrosła o 10 MW(do obecnej mocy - 167 MW), a sprawność turbin w ruchu pompowym osiągnęła poziom 93 proc. Szacuje się, że dzięki modernizacji elektrownia będzie mogła pracować przez kolejne 30 lat.

Dane techniczne ESP Żydowo

Elektrownie szczytowo-pompowe jako magazyny energii

Elektrownie szczytowo-pompowe pełnią funkcję magazynów energii elektrycznej (MEE). Termin ten upowszechnił się w ostatnich latach, kiedy na rynku zaczęło pojawiać się coraz więcej dużych magazynów energii elektrycznej w postaci układów akumulatorów elektrochemicznych.  Magazyny energii są niezbędne w przypadku awarii bądź zakłóceń systemu elektroenergetycznego, kiedy w szybki sposób mogą zareagować na potrzeby stabilizacji sieci elektroenergetycznej. W czasach, kiedy w systemie elektroenergetycznym większość energii była produkowana ze źródeł węglowych, elektrownia szczytowo – pompowa służyła do poprawy warunków pracy tych elektrowni, poprzez magazynowanie nadwyżek mocy w dolinie nocnej (pobieranie energii z sieci i pompowanie wody do zbiornika górnego), po to aby w okresie zwiększonego zapotrzebowania (w szczycie porannym lub wieczornym) wykorzystując zgromadzoną energię potencjalną wody napędzić turbinę i generator, i oddać do sieci energię elektryczną.   

Obecnie elektrownie szczytowo – pompowe z powodzeniem stabilizują sieć elektroenergetyczną w związku z nadwyżkami energii generowanymi przez źródła OZE – farmy wiatrowe i fotowoltaiczne. Różnica polega na tym, że obecnie pompowanie do górnego zbiornika odbywa się z reguły w dzień. Produkcja energii nadal przypada głównie na godziny wieczorne i poranne.    

Ze względu na możliwość szybkich zmian obciążenia a także szeroką możliwość zmian mocy biernej generatorów, elektrownia szczytowo – pompowa jest cennym narzędziem regulacyjnym dla Operator Sieci Przesyłowej  i może świadczyć usługi na Rynku Usług Systemowych oraz usługi pracy kompensatorowej i automatycznej regulacji napięcia.  Elektrownia szczytowo – pompowa Żydowo bierze aktywny udział w oferowaniu tych usług, dysponując przy pełnym zbiorniku górnym energią o wartości ok. 700 MWh.  

W Polsce elektrownie szczytowo-pompowe stanowią główne źródło mocy wśród elektrowni wodnych (1350 MW z 2100 MW łącznej mocy). Najbardziej znane polskie elektrownie szczytowo-pompowe to Żarnowiec, Porąbka–Żar, Solina i właśnie Elektrownia Żydowo.